W polskiej ambasadzie przy Stolicy Apostolskiej zaprezentowano cenne pamiątki po Kazimierzu Papée, ambasadorze RP przy Watykanie z czasów II wojny światowej i w okresie powojennym. Po likwidacji ambasady zostały one zdeponowane w różnych miejscach i trafiły m.in. do polskich jezuitów.
Tylko w 2025 roku w Wielkiej Brytanii codziennie dochodziło do 10 przypadków przestępstw lub aktów wandalizmu wobec kościołów. W całym kraju odnotowano co najmniej 3809 przestępstw popełnionych w kościołach i innych miejscach kultu.
O sprawie pisze portal Zenit. Nowe dane z Wielkiej Brytanii uwidaczniają, że miejsca kultu są coraz bardziej narażone – nie tylko na zaniedbania, ale także na stałą i niepokojącą falę przestępczości. Dane te zostały zebrane w ramach wniosków o udzielenie informacji publicznej. Ze statystyk wynika, że w 2025 r. w kościołach i innych miejscach kultu w całym kraju odnotowano co najmniej 3809 przestępstw. Dane udostępniło 37 z 45 jednostek policji, zatem prawdopodobnie nie oddają one w pełni skali problemu.
Statystyki na przestrzeni lat
Jeszcze bardziej uderzające jest spojrzenie na dane w dłuższej perspektywie czasu. Od 2017 r. w obiektach religijnych odnotowano łącznie 43 853 przestępstwa. Wśród nich 17 338 stanowiły kradzieże, 12 430 dotyczyło zniszczenia mienia lub podpalenia, a 5 696 zakwalifikowano jako przestępstwa z użyciem przemocy. Nie są to odosobnione akty wandalizmu, ale część trwałego zjawiska dotykającego ogromną liczbę miejsc i społeczności.
Jaśniejszy obraz charakteru tych zdarzeń jest widoczny w statystykach za 2025 rok. Władze zarejestrowały wtedy 1 561 przypadków kradzieży i włamań, 1 018 przypadków wandalizmu, zniszczenia mienia lub podpalenia oraz około 1 000 aktów przemocy. Dodatkowe 58 przypadków dotyczyło kradzieży ołowiu i innych metali, co od dawna stanowi problem dla zabytkowych budynków ze względu na wysoką wartość odsprzedaży tych surowców.
Geografia incydentów
Wandalizm i akty przemocy stanowią łącznie większość przestępstw, co sugeruje, że problem wykracza poza kradzieże okazjonalne. Gdy spojrzy się na aspekt geograficzny, widać punkty newralgiczne. Najwięcej incydentów odnotowano w Londynie – 531 przypadków zgłoszonych przez policję metropolitalną oraz kolejne 30 przez policję City of London. Na drugim miejscu znalazło się West Yorkshire z 445 odnotowanymi przestępstwami, a Greater Manchester zgłosił 172. Liczby te wskazują, że zarówno gęstość zaludnienia, jak i lokalne warunki mają wpływ na skalę zjawiska.
Przyczyny i konsekwencje
Portal Zenit zwraca uwagę, że kościoły, szczególnie na obszarach wiejskich, często polegają na niewielkich grupach wolontariuszy w zakresie utrzymania i bezpieczeństwa. Ograniczone zasoby finansowe w połączeniu z architektoniczną otwartością, charakterystyczną dla wielu zabytkowych budynków, sprawiają, że stają się one łatwym celem.
Wpływ ma też nałożony ostatnio podatek na ponad 21 000 zabytkowych miejsc kultu. Krytycy twierdzą, że dodatkowe obciążenia finansowe mogą spowolnić projekty renowacyjne i zniechęcić wolontariuszy do zaangażowania, pośrednio zwiększając narażenie na przestępstwa. Kiedy konserwacja jest opóźniona, a budynki pozostają bez opieki, stają się łatwiejszym celem aktów wandalizmu i kradzieży.
W wielu wioskach kościoły funkcjonują również jako miejsca spotkań, wsparcia i są symbolem ciągłości w coraz bardziej rozdrobnionym krajobrazie społecznym. Ich degradacja, czy to w wyniku zaniedbań, czy działalności przestępczej, ma konsekwencje wykraczające poza praktykę religijną. Ten wymiar – jak pisze portal – jest często pomijany w debacie publicznej. Do tego przestępstwa przeciwko kościołom nie zawsze są postrzegane z taką samą pilnością jak przestępstwa przeciwko innym rodzajom infrastruktury.
(Autor jest pracownikiem Polskiego Radia S.A. w likwidacji)