W ramach obrad Synodu powołana pod tym hasłem grupa biskupów, ekspertów, teologów i kaznodziei z całego świata opublikowała raport podsumowujący prace wraz z szeregiem praktycznych wskazań. Zajmowali się problemem wykluczenia, szczególnie kobiet, osób niepełnosprawnych, ubogich i tubylczej ludności żyjącej na trudno dostępnych terenach. Uczestnicy grupy synodalnej ramach prac przeprowadzili konsultacje z 21 episkopatami, a w okresie od lipca 2024 do października 2025 roku odbyli 23 spotkania on-
Poligamia jest głęboko niemoralna. W tej kwestii duszpasterstwo nie może sobie pozwolić na jakąkolwiek dwuznaczność, nie wolno odstępować od nauczania Kościoła. Takie są główne wnioski komisji afrykańskich biskupów, która na polecenie Synodu zajęła się problemem poligamii. Biskupi podkreślają, że dla mężczyzny żyjącego w związku poligamicznym, zawarcie monogamicznego małżeństwa jest warunkiem koniecznym, by zostać chrześcijaninem.
Krzysztof Bronk - Watykan
Postulaty nowego podejścia do kwestii poligamii pojawiły się w Kościele równolegle z roszczeniami sakramentalnego „uregulowania” sytuacji wiernych, którzy po cywilnym rozwodzie żyją w nowym związku, i de facto również znajdują się w stanie swoistej poligamii. Sympozjum Konferencji Episkopatów Afryki i Madagaskaru, któremu polecono zając się tą kwestią, przedstawiło Sekretariatowi Generalnemu Synodu obszerny raport na ten temat.
Problem uniwersalny, ale w Afryce widać go lepiej
Afrykańskie episkopaty zaznaczają na wstępie, że poligamia jest problemem uniwersalnym, jednak najwyraźniej przejawia się on właśnie w Afryce. Biskupi zastrzegają, że przyczyn poligamii jest wiele. W Afryce często jest ona związana z pragnieniem posiadania licznego potomstwa, które jest odbierane jako dar Boga, a zarazem wynika z konieczności przetrwania i ekspansji. Jednakże, jak pokazują badania antropologiczne, również w społeczeństwach poligamicznych przetrwał ideał małżeństwa monogamicznego. Przejawem tego jest m.in. wyjątkowy status pierwszej żony.
Jezus powraca do pierwotnego zamysłu Stwórcy
Biskupi przypominają o stosunku do poligamii w Starym Testamencie. Była ona tolerowana, choć zarazem coraz wyraźniej przejawiał się też nurt, który uwydatnia ideał monogamii. Widać w tym pedagogię samego Boga. To co jest tolerowane na przestrzeni dziejów, nie jest zostaje jednak przedstawione jako ostateczna norma. Decydujący przełom następuje w Nowym Testamencie, kiedy Jezus, odwołując się do pierwotnego zamysłu Stwórcy, przypomina o wymogu małżeństwa monogamicznego.
Płodność nie musi być wyłącznie biologiczna
Komisja afrykańskich episkopatów przypomina, że z tego wymogu nie zwalnia też bezpłodność. W optyce biblijnej macierzyństwo nie ogranicza się do płodności biologicznej. Dzieła, które rodzi cnota, czynią człowieka jeszcze bardziej nieśmiertelnym niż potomstwo.
Poligamia to zniewolenie kobiet
Biskupi przypominają wielkie dzieło misjonarzy, którzy promowali małżeństwo monogamiczne, uznając je za konieczny warunek, by stać się chrześcijaninem. Postrzegano bowiem poligamię jako formę zniewolenia kobiety i uznawaną ją za głęboko niemoralną. Jak podkreślają afrykańskie episkopaty, również dziś nie może być w tej sprawie żadnej dwuznaczności, nie wolno odstępować od nauczania Kościoła. „Postawa duszpasterska wobec osób żyjących w poligamii musi unikać wszystkiego, co mogło sprawiać wrażenie aprobaty dla poligamii”. Biskupi zachęcają zatem do promowania monogamii poprzez otwarcie się na nauczanie Pisma Świętego o jedność i nierozerwalności małżeństwa.
Najpierw ślub monogamiczny, potem chrzest
Biskupi odradzają przedwczesnego udzielania chrztu osobom żyjącym w poligamii. Zaleca się natomiast staranne przygotowanie, uwolnienie od kulturowych ograniczeń i zawarcie małżeństwa monogamicznego przed przyjęciem chrztu. „Nie chodzi tu odrzucanie ani piętnowanie, ale o towarzyszenie na drodze do autentycznego nawrócenia i pełnej integracji sakramentalnej” – czytamy w raporcie komisji.